การป้องกัน สายยางให้อาหารหลุด ในการให้ อาหารสายยางการป้องกันสายยางให้อาหารหลุด (Tube Displacement Prevention) เป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะหากสายหลุดบ่อย ผู้ป่วยจะต้องเจ็บตัวจากการใส่ใหม่ และเสี่ยงต่อการที่อาหารหรือยาเข้าผิดที่ (เช่น เข้าหลอดลม) หากผู้ดูแลพยายามดันสายกลับเองครับ
กลวิธีป้องกันสายหลุดที่มีประสิทธิภาพ ทั้งสำหรับสายทางจมูก (NG Tube) และสายทางหน้าท้อง (PEG Tube) ครับ
1. สำหรับสายยางทางจมูก (NG Tube)
จุดที่เปราะบางที่สุดคือบริเวณ "ปีกจมูก" ซึ่งเหงื่อและไขมันทำให้พลาสเตอร์หลุดง่ายครับ
เทคนิคการติดพลาสเตอร์ "หูกระต่าย":
ใช้พลาสเตอร์ผ้า (ไมโครพอร์) ตัดเป็นรูปตัว Y หรือตัดแบ่งครึ่งปลายด้านหนึ่ง
ติดส่วนโคนไว้ที่สันจมูก ส่วนปลายที่แยกเป็นสองแฉกให้ พันไขว้รอบสายยาง ให้แน่น
เปลี่ยนพลาสเตอร์ทุก 1-2 วัน หรือเมื่อเริ่มเยิ้ม ห้ามปล่อยให้หลุดลุ่ย
ทำความสะอาดผิวก่อนติด: ใช้สำลีชุบน้ำเกลือ (NSS) เช็ดคราบไขมันหรือคราบกาวเก่าที่จมูกให้สะอาดและ ซับให้แห้งสนิท ก่อนติดพลาสเตอร์ใหม่ จะช่วยให้กาวติดทนขึ้นมากครับ
การทำเครื่องหมาย (Marking): ใช้ปากกาเคมี (Permanent Marker) ขีดทำเครื่องหมายไว้บนสายยางให้ชิดกับปีกจมูก เพื่อให้สังเกตได้ทันทีว่าสายเริ่มเลื่อนออกมาหรือไม่
2. สำหรับสายยางทางหน้าท้อง (PEG Tube)
การติดตรึงสายกับหน้าท้อง (Anchoring): แม้จะมีหัวยึดด้านในกระเพาะ แต่ควรใช้พลาสเตอร์ติดตัวสายไว้กับผิวหนังหน้าท้องในลักษณะ "ตัว U" หรือปล่อยให้สายหย่อนเล็กน้อย เพื่อลดแรงดึงรั้งเวลาผู้ป่วยขยับตัวหรือพลิกตัว
การเลือกเสื้อผ้า: ให้ผู้ป่วยสวมเสื้อผ้าที่กระชับพอดีแต่ไม่รัดแน่นจนเกินไป เพื่อป้องกันไม่ให้สายไปเกี่ยวโดนขอบกางเกงหรือเตียง
3. การจัดการพฤติกรรมผู้ป่วย (Patient Factors)
ในผู้ป่วยที่สับสนหรือชอบดึงสาย (พบบ่อยในผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อม):
การใช้ถุงมือกันดึง (Mittens): ใส่ถุงมือผ้านุ่มๆ ให้ผู้ป่วยเพื่อป้องกันการใช้นิ้วเกี่ยวสายยาง
การเบี่ยงเบนความสนใจ: หากผู้ป่วยพอจะขยับมือได้ หาตุ๊กตาหรือลูกบอลนิ่มๆ ให้ถือไว้ เพื่อไม่ให้มือว่างไปดึงสาย
การซ่อนสาย: พยายามพาดสายไปด้านหลังใบหู หรือเก็บสายไว้ในเสื้อผ้ามิดชิดเพื่อไม่ให้ผู้ป่วยมองเห็นและดึง
4. ข้อควรระวังขณะปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน
ขณะพลิกตัว: ผู้ดูแลต้องจับสายยางให้อยู่ในตำแหน่งที่ปลอดภัยก่อนพลิกตัวผู้ป่วยเสมอ ระวังไม่ให้สายตึงหรือถูกทับ
ขณะเช็ดตัว/สระผม: ระวังน้ำหรือสบู่ไปทำให้พลาสเตอร์ที่จมูกเปียกและหลุด
💡 เคล็ดลับ: "สายสำรอง"
หากผู้ป่วยมีประวัติดึงสายบ่อย แนะนำให้มี พลาสเตอร์ชนิดติดแน่นพิเศษ (เช่น ชนิดใสหรือชนิดผ้าไหม) สำรองไว้ที่บ้านครับ และที่สำคัญคือต้องหมั่นตรวจสอบช่องปากผู้ป่วยบ่อยๆ ว่ามีสายขดอยู่ในปากหรือไม่ เพราะบางครั้งสายไม่ได้หลุดออกมาข้างนอก แต่ขดอยู่ข้างในคอ ซึ่งอันตรายมาก
