ควรสังเกตให้ดี ภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารสายยางภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารทางสายยางสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาครับ การสังเกตอาการที่รวดเร็วจะช่วยป้องกันไม่ให้ลุกลามจนเป็นอันตรายถึงชีวิต โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ไม่สามารถสื่อสารเองได้
"สัญญาณเตือน" และภาวะแทรกซ้อนที่ต้องสังเกตให้ดีครับ:
1. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบหายใจ (อันตรายที่สุด)
หากอาหารไหลเข้าปอดเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้ปอดอักเสบรุนแรงได้
สิ่งที่ต้องสังเกต:
มีอาการไอ สำลัก ขณะให้อาหาร
หายใจหอบเหนื่อย หรือหายใจเร็วผิดปกติ
หน้าเขียวคล้ำ หรือระดับออกซิเจนในเลือดปลายนิ้วลดลง
มีไข้สูง หนาวสั่น (สัญญาณของปอดอักเสบ)
วิธีป้องกัน: ต้องเช็กตำแหน่งสายทุกครั้ง และจัดท่านั่งหรือนอนศีรษะสูง 30-45 องศา
2. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินอาหาร
ท้องเสีย (Diarrhea): ถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้งต่อวัน
สาเหตุ: อาหารบูด, ให้เร็วเกินไป, หรือความเข้มข้นสูงเกินไป
ท้องอืด (Distension): ท้องป่องและตึง
วิธีเช็ก: ดูดเช็กอาหารตกค้าง (Residual) หากดูดออกมาได้มากกว่า 100 ซีซี แสดงว่ากระเพาะไม่ย่อย
คลื่นไส้ อาเจียน: มักเกิดจากให้อาหารปริมาณมากเกินไปในครั้งเดียว หรือให้เร็วเกินไป
3. ภาวะแทรกซ้อนบริเวณที่ใส่สาย (Mechanical Issues)
ทางจมูก (NG Tube):
ปีกจมูกแดงหรือเป็นแผลกดทับ
มีเลือดออกในกระเพาะอาหาร (สังเกตจากน้ำย่อยที่ดูดออกมามีสีน้ำตาลเข้มหรือสีเลือด)
ทางหน้าท้อง (PEG Tube):
มีอาการบวม แดง หรือมีหนองรอบรูเจาะหน้าท้อง
มีอาหารหรือน้ำไหลซึมออกมาจากขอบแผล (แสดงว่าสายหลวมหรือรูเจาะกว้างขึ้น)
เนื้อเยื่อรอบแผลนูนแดงผิดปกติ
4. ภาวะแทรกซ้อนทางโภชนาการและเกลือแร่
ภาวะขาดน้ำ: สังเกตจากริมฝีปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะน้อยและมีสีเข้มมาก
น้ำตาลในเลือดสูง: (โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวาน) สังเกตจากอาการปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำ หรือซึมลง
น้ำหนักลด/กล้ามเนื้อลีบ: แสดงว่าสารอาหารในสูตรไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย
🚨 เมื่อไหร่ที่ต้องหยุดให้อาหารและพบแพทย์ทันที?
ดูดสายแล้วพบเลือดสดๆ ออกมาเกิน 1-2 ช้อนโต๊ะ
ผู้ป่วยไอหอบรุนแรง หรือสำลักอาหารออกมาทางปาก/จมูก
สายยางเลื่อนหลุดออกมา (ห้ามดันสายกลับเข้าไปเองเด็ดขาด เพราะสายอาจเข้าหลอดลมได้)
มีอาการปวดท้องรุนแรง ท้องแข็งตึง
สรุปการป้องกัน: "ยกหัวสูง-ดูดเช็กอาหารค้าง-ล้างสายให้ใส-คุมความสะอาด" คือกฎเหล็กที่ช่วยลดภาวะแทรกซ้อนได้เกือบทั้งหมดครับ
